Spis treści

Karta redakcyjna

Motto

Wstęp

Po co jesteśmy w związkach?

Wyobraź sobie, że twoje małżeństwo to bolid Formuły 1

Bolid wcale nie musi uderzyć w ścianę

Bolid zaraz się rozbije, a publiczność patrzy...

Bolid cały, ale rodzina rozbita

Ratowanie duszy

Jeśli tylko się postaram...

Miłość

Choroba takotsubo

Czym jest zdrowa miłość?

Miłość to wolność

Uwaga, znaki ostrzegawcze!

Pranie mózgu

Gaslighting

Breadcrumbing

Ghosting

Mansplaining

Stonewalling

Syndrom wyuczonej bezradności

Co ja robię w tym związku?

Kryzysy i znaki zapytania

Wszystko jest trudne, zanim stanie się łatwe

To my wybieramy

Gdy związek jest tylko iluzją

Żadna chwila, którą tracisz na bycie nieszczęśliwą, nie zostanie ci zwrócona

Związek to nie akt poświęcenia

Taka jesteś? To się z tobą rozwiodę!

Czy naprawdę musisz zasłużyć na miłość?

Najpierw ty czy najpierw ja?

Rozstanie

Nie mogę tak dłużej!

Czy zdrada oznacza koniec związku?

Jakie emocje wiążą się ze słowami „to koniec”?

Cierpliwości!

Odważna, niezłomna, wolna

Prawdziwa siła tkwi w odwadze

Szczęście jest wyborem

A jeżeli to, co cię teraz spotyka, ma cię doprowadzić do czegoś pięknego?

Kobieta zaniedbana emocjonalnie

Rozstanie jako szansa

To tylko koniec wspólnej historii

Mówimy o wszystkim, ale nie o najważniejszym

Pozwolę ci odejść z miłości do ciebie i do siebie

Masz moc, by wszystko zmienić

Projekt rozwód

Ukojenie i powroty do siebie

Co pozwala wrócić do siebie?

Miłość to spokój

Podsumowanie

Dasz sobie radę!

Nie czekaj, aż życie stanie się łatwiejsze

Przynoś ze sobą swoje własne słońce

Strefa komfortu

Jak zyskać wewnętrzny spokój?

Rozstanie to nowe rozdanie

O Autorkach

Przypisy

Autorki: Monika Pryśko, Monika Ośmiałowska

Redakcja: Magdalena Binkowska

Korekta: Kinga Kościak

Projekt graficzny okładki i makiety: Emilia Pryśko

Skład: Izabela Kruźlak

Zdjęcia: Emilia Pryśko, Aga Mróz

Redaktor prowadząca: Natalia Ostapkowicz

Kierownik redakcji: Agnieszka Górecka

© Copyright by Monika Pryśko & Monika Ośmiałowska
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Pascal

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem recenzentów, którzy mogą przytoczyć krótkie fragmenty tekstu.

Bielsko-Biała 2021

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.
ul. Zapora 25
43-382 Bielsko-Biała
tel. 338282828, fax 338282829
pascal@pascal.pl
www.pascal.pl

ISBN 978-83-8317-359-7

Konwersja: eLitera s.c.

I że będę z tobą na dobre i na złe.

I że będę cierpliwa i wyrozumiała.

I że będę kochać nie za coś, ale pomimo.

I że nie opuszczę cię aż do... rozstania.

Czy można powiedzieć, że jesteśmy ofiarami bajek dla dzieci? Jak najbardziej. W naszych głowach wciąż tkwi oczekiwanie, że pewnego dnia pojawi się książę na białym koniu, który znajdzie nas, uratuje, wskaże drogę, zabierze do zamku, gdzie będziemy długo i szczęśliwie żyć w harmonii, dostatku i miłości. A gdy ten książę już się pojawi, gdy już pokona wszelkie przeciwności, pokazując, jak mu na nas zależy, to wtedy zacznie się nasze prawdziwe życie. Bo do tego czasu żyłyśmy w oczekiwaniu. Albo byłyśmy zamknięte w wieży, albo w uśpieniu, albo w ukryciu. Bez sprawczości, bez pomysłu, bez własnych planów, pieniędzy i nadziei. No, chyba że pojawi się on...

Ostatecznie z tych bajkowych wyobrażeń często budzi nas brutalna rzeczywistość. Książę to nie żaden dziedzic, a dorobkiewicz, królestwo jest na kredyt, oczywiście wspólny, a happy end się oddala przy każdym kryzysie. Mieliśmy żyć razem długo i szczęśliwie, a często żyjemy osobno i nieszczęśliwie, mijając się, nie doceniając, lawirując między „chcę” a „muszę”. Z tego rozczarowania zaczynamy być dla siebie niemili, uszczypliwi, wytykamy błędy, wzdychamy, oddalamy się.

Rozstajemy się, czasem tylko energetycznie, czasem dzielimy łóżko i lodówkę na pół, niekiedy tylko na chwilę, w kłótni, a czasami wybieramy rozwód, szczególnie wtedy, gdy chcemy przeciąć wszystkie więzy: i te domowe, i te oficjalne.

Żyjemy w czasach, gdy rozwód wydaje się niezwykle prosty. Nie kochamy, chcemy rozwodu. Nudzimy się, chcemy rozwodu. Cierpimy, chcemy rozwodu. Jest za trudno, chcemy rozwodu. Jest za mało, chcemy rozwodu. Mamy do tego prawo, tak jak do świętego spokoju, szacunku, poczucia bezpieczeństwa i miłości. Z tęsknoty za tym chcemy jak najszybciej wyswobodzić się ze związku, który uwiera. Ale bywa też, że ktoś chce się uwolnić od nas, jednocześnie fundując nam trudne do zrozumienia przeżycia.

Rozwód, jak to łatwo powiedzieć. Ale to tylko pozory. W rzeczywistości rozstania są niezwykle emocjonujące i wykańczające. W Polsce co trzecie małżeństwo się rozpada. To słodko-gorzki wynik. Słodki, gdyż te rozwody to nowe szanse na zdrowe relacje. Gorzki, ponieważ niosą rozczarowanie, ból, niezrozumienie, niedopasowanie, ale też często wstyd.

Rozwód to porażka – tak sądzą osoby, które go doświadczyły, ale nie dostrzegły w nim szansy. Postrzegamy go w czarnych barwach, niczym koniec świata, brak perspektyw. Rozwódka to gorzej niż wdowa! Kto ją zechce, a jeszcze z dziećmi? To kobieta z „drugiego obiegu”, po przejściach, czyli z problemami. Na pewno trudna, pokrzywdzona, wciąż tęskniąca za dawnym życiem.

Takie głosy są słyszalne. Wciąż tak szepce się o rozstaniach, rozwódkach, kobietach porzuconych i tych, które odeszły pierwsze. Na szczęście coraz wyraźniej słychać dziś również inne słowa: ROZSTANIE TO NOWE ROZDANIE, odnoszące się do zmian zachodzących w kobietach po rozstaniach i rozwodach, bez względu na to, czy same chciały odejść, czy zostały do rozstania zmuszone przez okoliczności.

Spójrz na rozstanie jak na piękne, ozdobne pudełko: czasem udekorowane wstążką, a czasem podane w foliowej torbie z dyskontu. To wciąż prezent. Nie wiadomo, co w nim jest: radość, ulga, wyzwolenie, nowa energia, siła i moc, smutek, strach, rozpacz? Nie zawsze prezent jest trafiony, ale nasz umysł potrafi go zamienić w dar, którego wartość odkrywamy z czasem, gdy spoglądamy na niego z innej perspektywy. Najlepsze jest to, że to od nas samych zależy, co otrzymamy z rozstaniem. Czy wyjdziemy z niego z kolejną szansą, czy może przekonane, że oto właśnie spełniły się wszystkie czarne scenariusze.

Co wybierasz?

Jaką historię chcesz napisać?

Na co cię stać, a na co brakuje ci odwagi?

Którą ścieżką pójdziesz w stronę dobrego życia?

Po co jesteśmy w związkach?

Po co jesteś w związku?

Co daje ci twoja relacja?

Czy podnosi twoje wibracje?

Czy czujesz się bezpiecznie?

Gdybyśmy cię zapytały: co czujesz każdego ranka po przebudzeniu, patrząc na swojego partnera, męża – co byś odpowiedziała?

Życie nie zawsze jest proste; często stajemy przed ogromnymi wyzwaniami, czasem źle się czujemy, ale nas zastanawia ten pierwszy moment po przebudzeniu.

Czy możesz powiedzieć: „Tak, jestem w dobrym miejscu, mam niezwykłą przyjemność budzić się przy tobie, twój uśmiech i dotyk o poranku dają mi szczęście i chcę się dzielić tym szczęściem z tobą”? A może w ogóle razem nie sypiacie, nie budzicie się czułym dotykiem, nawet muśnięciem dłoni czy pocałunkiem tylko na chwilę, gdy ktoś wstaje wcześniej, bo musi?

Zamknij oczy i przypomnij sobie te najpiękniejsze chwile. To dużo mówi o relacji. Zawsze możesz do tego wrócić, a jeżeli nie czujesz nic, to też ważna informacja, bo można nie wiedzieć, czego się chce, ale świadomość, czego się nie chce, to pierwszy krok ku szczęśliwemu życiu.

Przyznaj, od dawna czujesz, że coś jest nie tak, jak być powinno i nie tak, jak byś chciała. Przeszkadza ci sposób, w jaki traktuje cię mąż: nie słucha, nie obdarza atencją. Już dawno zatarły się granice między codziennością a romantycznością. Tej drugiej po prostu nie ma. Sama też jesteś niewystarczająca, o czym przekonuje cię kilka razy w tygodniu. Migają kontrolki.

Widząc błędy systemu bolidu, można zjechać na pit stop i naprawić usterki. Można też je ignorować i pędząc 289 kilometrów na godzinę, rozbić się o ścianę.

A pewnie jeszcze jako mała dziewczynka podsłuchałaś, że rozwiedziona koleżanka mamy popadła w kłopoty, najpierw finansowe, a potem zdrowotne, i że nie znalazła kolejnego partnera. Albo jeszcze inaczej: jesteś dzieckiem rozwiedzionych rodziców, którzy raczej generowali konflikty po rozwodzie, niż szukali porozumienia. Zapewne obiecałaś sobie, że nigdy się nie rozwiedziesz, nie zafundujesz swoim dzieciom rozwodowego rollercoastera.

Dlatego walczysz – sił brak, ale nie chcesz rozwodu. W twoim scenariuszu nie ma takiego punktu jak rozwód. Nie dasz mu satysfakcji, nie będzie mógł tak łatwo odejść. Od ciebie się nie odchodzi. Będziesz marnować energię na walkę, zapominając, że przecież nawet sprawnie działający serwis nie naprawi tak poważnej usterki... Narażasz się na wyzwiska, sama też nie przebierasz w słowach. Ranisz, jesteś raniona, a dzieci na to patrzą, zaczynają utożsamiać się z twoim bólem lub stają po stronie ojca. Przeciągacie linę, szarpiecie się, a bolid jest już coraz bliżej ściany.

Obserwatorzy wiedzą, że dojdzie do wypadku, a po zderzeniu nie będzie czego zbierać.

Stój, zwolnij, zatrzymaj się, zanim będzie za późno.

Bolid wcale nie musi uderzyć w ścianę

Gdy zaczynasz dostrzegać, że w twoim małżeństwie dzieje się coś niepokojącego, nie bój się rozmawiać. Być może twój małżonek obawia się rozpocząć rozmowę tak samo jak ty, myśląc, że jest szansa, iż wszystko samo się naprawi. Przecież skoro o czymś nie mówimy, to tego nie ma...

To trudne, ale problemy same nie znikają, nie mają zdolności do rozpuszczania się w powietrzu. Szczera rozmowa, bez oczerniania czy pretensji, może zdziałać cuda. Potraktuj to jako pierwszą pomoc naprawczą. Czasami okazuje się, że żyjąc obok siebie, nic o sobie nie wiemy. Nikt nas nie uczył, jak szczerze ze sobą rozmawiać, skąd więc miałaś wiedzieć, że rozmowa to nie atak ani zaproszenie do kłótni, a kiedy jest prowadzona spokojnie i w duchu poszanowania drugiej jednostki, działa niczym lekarstwo. Pamiętaj też, że próba rozpoczęcia dialogu to nic złego, najwyżej nie zostaniesz zrozumiana. A to też cenna informacja i wskazówka co do dalszego działania.

Jaki jest kolejny etap naprawczy? Wizyta u terapeuty, psychologa, coacha. Najlepiej, byście udali się razem do specjalisty. Pamiętaj, że terapia par jest skuteczna tylko wtedy, kiedy obie strony są nią tak samo zainteresowane. Trudno uleczyć związek, gdy jedna strona jest sceptyczna, obcesowa i uszczypliwa. Czasem przed rozpoczęciem wspólnej terapii każdy z osobna powinien przepracować siebie. Bywa też, że nie od razu kontakt z określonym terapeutą jest skuteczny. Nie poddawaj się, jeżeli spotkanie z tą konkretną osobą nie będzie satysfakcjonujące – zawsze możesz poszukać innej. Masz prawo zmienić specjalistę, któremu powierzasz zdrowie swoje i swojego związku, jeżeli poczujesz, że energetycznie, osobowościowo do siebie nie pasujecie. Fakt, że terapeuta mówi o niewygodnych rzeczach, że widzi coś, czego ty sama nie chcesz zobaczyć, nie jest powodem do jego zmiany. Jest powodem do zmiany siebie.

Miej na uwadze, że nie wszyscy odpowiadają sobie pod względem osobowości, więc jeśli czujesz zgrzyt, zmień specjalistę. Zdarza się też, niestety bardzo często, że terapia okazuje się nieskuteczna, co więcej, pokazuje, że wam nie po drodze. To też ważna informacja.

Niekiedy skutecznym narzędziem naprawy jest rozmowa z życzliwymi osobami. Unikaj jednak zwierzania się rodzinie, nie próbuj szukać wśród najbliższych czy znajomych, rozjemców, bo może się okazać, że oni sami mają wdrukowane złe schematy i swoimi radami raczej wpędzą cię w poczucie winy i rozpacz, niż podadzą dłoń i pociągną w górę. Co więcej, potrzebując wsparcia, możesz przejąć przekonania bliskich ci osób, które tak naprawdę nie będą twoje. Stop! Ty sama wiesz, jakie są twoje pragnienia, więc zatrzymaj się i poczuj to. Zapisz na kartce, czego oczekujesz, gdzie chcesz się znaleźć. Zapisz, co ci doskwiera, czego nie chcesz, skąd pochodzi twój strach. Zdarza się, że to, co niewypowiedziane, nie nabiera mocy. Nie bój się swoich uczuć. Przecież ty i tak to czujesz. Masz prawo być zła, niezadowolona, rozżalona. Nazwij swoje uczucia i oczekiwania, bo to pierwszy krok do działania.

Gdy żadna z prób naprawy nie pomogła, wiedz, że w dalszym ciągu możesz uniknąć zderzenia. Zatrzymanie się i uświadomienie sobie, że ten samochód dalej nie pojedzie, pozwala uratować ciebie, jego, dzieci i całą rodzinę, którą wspólnie do tej pory tworzyliście.

Bolid zaraz się rozbije, a publiczność patrzy...

Nie mogę być szczęśliwa, bo mam dzieci, które potrzebują ojca.

Nie poradzę sobie sama.

Co ludzie powiedzą.

Mogłam być lepsza.

Mogłam się bardziej starać.

Ja zawsze osiągam sukcesy, a rozwód to porażka – nie dam innym satysfakcji, będę trwała przy rodzinie.

Ta, która stała przed decyzją o rozwodzie, też tak myślała. Cały czas starała się budować cudowne małżeństwo. Początkowo było pięknie. On ją zauważał, przynosił kwiaty. Ona przygotowywała jego ulubione krewetki z czosnkiem w winie. Pachniały wykwintnie. Tylko że z czasem doszły obowiązki, dzieci. Zwyczajne życie przestało być wykwintne, nikt już nie dodawał chili, aby było pikantniej. Ona nie mówiła, że jej źle, że jej ciężko. Zwierzała się swoim przyjaciółkom, tworząc „krąg uciemiężonych”, w którym wręcz się licytowały, która ma gorzej. Jemu też było źle: dawał o tym znać za pośrednictwem kłótni i wyzwisk.

W którą stronę skręcić? Czy jest jeszcze wyjście z tej sytuacji?

To w tym miejscu odzywają się schematy, głęboko zakorzenione przekonania przekazywane z pokolenia na pokolenie. Miłość to poświęcenie. Nasze matki, babki i prababki, oczywiście z pewnymi wyjątkami, wychowywały się w świecie, w którym to mężczyznom przypisywano rolę głowy rodziny. To jemu należały się cześć i chwała. Facet wychowywany w takim świecie nabiera przeświadczenia, że wolno mu więcej. Często świadomie, a niekiedy zupełnie nieświadomie, wchodzi w rolę pana i władcy. To od jego zgody zależy, czy spotkasz się z przyjaciółmi, czy pojedziesz na samotny urlop, czy założysz sukienkę podkreślającą kształty, czy będziesz miała pieniądze na torebkę lub wizytę u kosmetyczki. Nawet nie wiesz, kiedy stajesz się ofiarą swojego męża. Gdy zaczynasz łączyć kropki, czasem jest już za późno, by się pokojowo wyzwolić, bo przecież przez lata to ci nie przeszkadzało. Kto ci takich głupot nakładł do głowy? Która z tych twoich mądrych koleżanek cię zbuntowała? Przecież masz co jeść, jeździmy na wakacje, a nawet zrobiłaś sobie cycki, bo taki miałaś kaprys. Więc czego chcesz, kobieto?

A ty gaśniesz i jest cię coraz mniej. Przypominasz jeszcze siebie sprzed małżeństwa? Biegnij do lustra, sprawdź, czy jeszcze poznajesz tę twarz.

Wszyscy mówią, że to takie dobre małżeństwo.

Taka piękna, dobrana para.

Oj tam, każdemu zdarzają się kryzysy.

Przeciwieństwa się przyciągają.

Trudno teraz o dobrego męża. Zarabia, pieniądze do domu przynosi.

Nie bije, nie pije. Taki mąż to skarb!

Najważniejsza jest rodzina.

Dzieci z rozbitej rodziny to dzieci z patologicznej rodziny!

To nie złe decyzje szkodzą dzieciom, ale brak decyzji. One muszą wiedzieć, w jakim kierunku zmierza relacja ich rodziców. Jeżeli ty sama tego nie wiesz, połączy was niepewność i brak poczucia bezpieczeństwa. Tylko że ty jesteś w lepszym położeniu, bo przynajmniej znasz reguły gry.

Na pewno w twoim otoczeniu jest taka kobieta, taka rodzina i taka historia: o tej, która za wszelką cenę próbowała zatrzymać męża, bo chciała zapewnić dzieciom pełną rodzinę. Chciała, by miały ojca w domu, mimo że jego obowiązki kończyły się na zapłaceniu rachunków i... byciu. On po prostu tylko był: ani obecny, ani zaangażowany. Tymczasem żona była beznadziejna, brzydka, gruba i do tego jeszcze głupia. Takie słowa padały prawie każdego dnia, a ona do tej pory twierdzi, że dzieci tego nie słyszały... Starała się grać, udawać i podawać tę zupę pomidorową z uśmiechem każdego dnia. Zdarzało się, że bolało, bo uścisk jego ręki na ramieniu czy karku odbierał dech w piersi i zatrzymywał przepływ krwi. Przecież zasłużyła. Kiedyś przyznała, że jej matka była w podobnej relacji. Zmowa milczenia. One, jako jej dzieci, wiedziały, że mama uśmiecha się przez łzy i płacze po cichu, niby ze wzruszenia. Nie poruszała z rodzeństwem tego tematu, nawet jako dorosła. Pamięta, jak marzyła, aby ojciec zniknął, aby umarł. Wstydziła się tych uczuć, ale taka była prawda. Dzisiaj zdała sobie sprawę, że być może jej dzieci mają podobne odczucia, myśli. Przeraziła się. Przyznała przed sobą, że utrzymywanie sztucznego małżeństwa, niby pięknej rodziny, doprowadziło do powielania schematów.

Czy takiego małżeństwa pragnęłabyś dla swoich dzieci? Jeśli nie, to dlaczego sama siebie skazujesz na takie życie? Żyj tak, jakbyś chciała, aby one żyły.

Dzieci widzą więcej, niż nam się wydaje. Czują i cierpią po cichu, bo ty nie wiesz, czego chcesz. Przerwij ten łańcuch nieszczęśliwych relacji. Jeżeli nie dla siebie – chociaż to powinna być twoja główna motywacja – to dla tych małych istot, które powinny wiedzieć, w jakim kierunku to zmierza. Jeżeli ty nie będziesz wiedziała, to one tym bardziej.

Szczęśliwa matka to szczęśliwe dzieci. Pokaż im błysk w oku o poranku, gdy przygotowujesz śniadanie, czytasz książkę czy zanurzona w rozmyślaniach pijesz ulubioną herbatę w zimny grudniowy wieczór.

Twoje dzieci są najważniejszą publicznością, więc ważne jest to, na co patrzą. A reszta bliższej lub dalszej rodziny, przyjaciele, znajomi, koleżanki z pracy? Nie jedzą z wami śniadań i nie spędzają jesiennych wieczorów przy kuchennym stole, grając w scrabble. Nie ocierają łez i nie pielęgnują w chorobie, a więc nie mają prawa głosu. Ich przekonania i pomysły nie powinny mieć zaproszenia do twojego domu.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki